De -inmiddels gesloopte- Prins Mauritsschool aan de Irenelaan in Dirksland. Bron Eilandennieuws, 1991 (krantenbankzeeland.nl)

Wie herinnert zich het eerste psalmvers dat hij moest leren op de basisschool? Voor mij was dat, inmiddels ruim 25 jaar geleden, Psalm 6:9. Ik ben het nooit meer vergeten.

Bron Pixabay

Het is zomer en in deze tijd zijn er elke dag op de radio sportreportages te beluisteren – tot vervelens toe. En thuis moet de racefiets worden gepakt.

Dat is niet gek ook: de afgelopen twintig jaar zijn we steeds meer gaan werken. De computer gaf de gelegenheid om na werktijd ons calvinistisch ethos te plezieren door nog een zwik werkmail weg te werken. Machines namen steeds meer zware taken over. Kortom: met een zittend beroep is een beetje sport niet overbodig.

De dorpsschool, volgens schilder Jan Steen (1662).

Het schooljaar is bijna ten einde. De opvoeding en vorming liggen voor zes weken weer volledig in handen van de ouders. Dat was vroeger nog sterker. De reformatie zette een stop op geloofsopvoeding via school. En ouders vonden het van buiten leren van de catechismus ook niet zo nodig.

Een hervormingslied uit 1817. Bron Google Books

„Waar is zoo veel leeds geleden?/ Zoo gemoord en zoo gebrand?/ Waar zoo lang en bang gestreden,/ Als weleer in Nederland?/ Wij vereeren, dapp’re Vaadren!/ Uwe waarheidsliefd’ en moed./ Altijd stroom’ uw edel bloed/ Onverbasterd in onz’ aadren!/ Uw geloof en deugd en kracht/ Sier’ uw dankbaar nageslacht!”

Dr. K.H. Miskotte. Bron Wikimedia Commons

Een goede preek brengt kerkgangers in beweging. Door genade keert de mens terug naar God.

Recensie: B. den Uyl, Gods wegen zijn duister en zelden aangenaam

Bob den Uyl, Gods wegen zijn duister en zelden aangenaam (1975). Bron ardjanlogmans.nl

Sommige boeken vallen op door de titel: Gods wegen zijn duister en zelden aangenaam. Vaag staat me bij dat de schrijver ervan, Bob den Uyl (1930-1992), geen onbekende was in de jaren zestig, zeventig en tachtig van de vorige eeuw. Misschien is het de jaarlijkse Bob den Uyl-prijs die een belletje doet rinkelen. In zijn bekendste bundel is God zo duister dat hij afwezig is. Toch komt de schrijver niet los van zijn gereformeerde opvoeding.

Recensie: D. Meijsing, De hanen en andere verhalen

Doeschka Meijsing publiceerde in 1974 haar debuut met de verhalenbundel De hanen en andere verhalen.

Doeschka Meijsing publiceerde in 1974 haar debuut met de verhalenbundel De hanen en andere verhalen. Bron ardjanlogmans.nl

Doeschka Meijsing (1947-2012) debuteerde in 1974 met het boek De hanen en andere verhalen. De achterflap vermeldt ronkende recensies gevuld met overigens wollige, bijna nietszeggende zinnen, althans voor een lezer veertig jaar na dato. Een zin daaruit is desondanks wel treffend: ‘Een werkelijk perfecte vormgeving gaat bij haar hand in hand met een niet geringe problematiek – waar de meeste schrijvers zich beslist aan zouden vertillen – die zonder mankeren uit de verf komt.’ Een stukje van die problematiek gaat over religie; dat stukje wil ik in deze bespreking verhelderen. Voor het gemak neem ik de zeven verhalen bij elkaar, omdat de thematiek min of meer overeenkomt.

Fik Meijer. Bron fikmeijer.nl

Fik Meijer. Bron fikmeijer.nl

Een historicus die een boek schrijft over Jezus. Dat is een waagstuk. Maar Fik Meijer durfde dat aan, getuige zijn onlangs uitgekomen boek Jezus en de vijfde evangelist. Jezus was wel een historisch figuur, betoogt Meijer, maar in wonderen of de opstanding gelooft de schrijver niet. Ondanks die horizontale insteek staan hele passages niet eens zo ver van de Bijbel af.

Recensie: Mariken van Nieumeghen

Bron ardjanlogmans.nl

Bron ardjanlogmans.nl

Niet zo lang geleden heb ik Mariken van Nieumeghen herlezen, oftewel Nijmeegse Marieke. In klas 5 van het vwo behandelde ik het boekje uit de late middeleeuwen. Al lezende bekroop me weer het vervreemdende gevoel hoe ver de geloofsbeleving van Mariken afstaat van de mijne, van de onze. Een kleine reconstructie hoe Mariken het geloof beleeft, hoe typerend dat is voor de middeleeuwen en enkele opvallende verschillen met vandaag.

Bron Uitgeverij Van Tilt

Bron Uitgeverij Van Tilt

Vraag tien willekeurige personen die de middelbare school achter zich hebben welke docent hun het meest is bijgebleven. De docent geschiedenis zal hoge ogen scoren.

Hij vertelde verhalen, liet filmpjes zien of probeerde met andere middelen het verleden tot leven te wekken. Daarmee riep hij vragen op over hoe onze voorouders leefden en dachten en wat ze daarmee zeggen over ons leven hier en nu.

Over iets dergelijks gaat het boek van Peter Rietbergen, emeritus hoogleraar cultuurgeschiedenis in Nijmegen. Hij merkt dat de traditionele geschiedwetenschap niet meer voldoet voor het grote publiek. Wie wat verleden wil consumeren, pakt geen dikke geschiedenisboeken over details. In Clio’s stiefzusters verkent hij nieuwe wegen waarop de geschiedenis wordt overgedragen.