De dorpsschool, volgens schilder Jan Steen (1662).

Het schooljaar is bijna ten einde. De opvoeding en vorming liggen voor zes weken weer volledig in handen van de ouders. Dat was vroeger nog sterker. De reformatie zette een stop op geloofsopvoeding via school. En ouders vonden het van buiten leren van de catechismus ook niet zo nodig.

Een hervormingslied uit 1817. Bron Google Books

„Waar is zoo veel leeds geleden?/ Zoo gemoord en zoo gebrand?/ Waar zoo lang en bang gestreden,/ Als weleer in Nederland?/ Wij vereeren, dapp’re Vaadren!/ Uwe waarheidsliefd’ en moed./ Altijd stroom’ uw edel bloed/ Onverbasterd in onz’ aadren!/ Uw geloof en deugd en kracht/ Sier’ uw dankbaar nageslacht!”

Dr. K.H. Miskotte. Bron Wikimedia Commons

Een goede preek brengt kerkgangers in beweging. Door genade keert de mens terug naar God.

Fik Meijer. Bron fikmeijer.nl

Fik Meijer. Bron fikmeijer.nl

Een historicus die een boek schrijft over Jezus. Dat is een waagstuk. Maar Fik Meijer durfde dat aan, getuige zijn onlangs uitgekomen boek Jezus en de vijfde evangelist. Jezus was wel een historisch figuur, betoogt Meijer, maar in wonderen of de opstanding gelooft de schrijver niet. Ondanks die horizontale insteek staan hele passages niet eens zo ver van de Bijbel af.

Bron Uitgeverij Van Tilt

Bron Uitgeverij Van Tilt

Vraag tien willekeurige personen die de middelbare school achter zich hebben welke docent hun het meest is bijgebleven. De docent geschiedenis zal hoge ogen scoren.

Hij vertelde verhalen, liet filmpjes zien of probeerde met andere middelen het verleden tot leven te wekken. Daarmee riep hij vragen op over hoe onze voorouders leefden en dachten en wat ze daarmee zeggen over ons leven hier en nu.

Over iets dergelijks gaat het boek van Peter Rietbergen, emeritus hoogleraar cultuurgeschiedenis in Nijmegen. Hij merkt dat de traditionele geschiedwetenschap niet meer voldoet voor het grote publiek. Wie wat verleden wil consumeren, pakt geen dikke geschiedenisboeken over details. In Clio’s stiefzusters verkent hij nieuwe wegen waarop de geschiedenis wordt overgedragen.

Beeld ardjanlogmans.nl

Bron ardjanlogmans.nl

Religie speelt vandaag de dag een betrekkelijk grote rol in Nederland. De Tweede Kamer debatteert over rituele slacht, kleine christelijke partijen zijn serieuze onderhandelingspartners voor het kabinet, en heel Europa ziet zich met de komst van vluchtelingen en de islam teruggeworpen op zijn wortels. Hoezo secularisatie en ontzuiling?

Een selfie bij de Nachtwacht. Bron Twitter

Een selfie bij de Nachtwacht. Bron Twitter

In het Rijksmuseum zag ik het gebeuren. Een meisje gaat met haar rug naar de Nachtwacht staan, achter haar een paar vriendinnen. Niet dat ze het doek van Rembrandt geen blik waardig keurt. Juist niet. In haar hand heeft ze een smartphone. Met een selfiestick maakt ze een foto van zichzelf. Op de achtergrond is het schuttersstuk van de Hollandse schilder te zien. De foto komt terecht op sociale media als Facebook, Twitter of Instagram. Ze was niet de enige. Aan de lopende band zetten bezoekers zichzelf op de foto in het museum.

De verlichting – hoe geven geschiedenisdocenten vorm aan deze fase in de Europese geschiedenis? Voor (orthodox gereformeerde) christenen zijn de waarden van de verlichting omstreden. Is het christelijk geloof in dat tijdperk geen afbreuk gedaan door het ondermijnen van het gezag van de bijbel? Het verstand op zoek naar kennis laat zich sindsdien niet zomaar meer vormen door God die zich in de bijbel heeft geopenbaard.

Het planetarium van Eise Eisinga in Leeuwarden. Bron planetarium-friesland.nl

Het planetarium van Eise Eisinga in Leeuwarden. Bron planetarium-friesland.nl

Betty Bausch (96) vertelt haar levensverhaal aan Duitse schoolkinderen, die lachen niet als ze over kamp Sobibor vertelt, waar haar ouders omgebracht werden. Nederlandse schoolkinderen deden dat wel.

Betty Bausch. Bron Christenen voor Israel

Betty Bausch. Bron Christenen voor Israel

Betty Bausch verloor als Joodse Nederlander haar man en ouders in de Tweede Wereldoorlog. Met haar levensverhaal wil ze herhaling van racisme en moord voorkomen.

Betty Bausch (96) keek als kind uit op de Hollandse Schouwburg in Amsterdam. In de Tweede Wereldoorlog werden daar Joden bijeen gedreven om op transport gezet te worden. ‘Het gebouw is een monument geworden. Ik zet me er voor in dat Duitse schoolkinderen gratis naar binnen mogen. Ze moeten weten wat er is gebeurd.’

Je kunt met minder je emeritaat als predikant ingaan. Maar Jan Peter Schouten, predikant in Naarden, heeft er werk van gemaakt. Hij speurde de stamboom van zijn familie na op zoek naar ‘voorvader-dominees’. Maar liefst elf predikanten en een priester uit de eerste tijd van de Reformatie in Nederland kregen een portret in zijn boek ‘Hij preekte, hij leerde altoos…’, dat half april werd gepresenteerd.