De Kolenkit in Amsterdam.

De Kolenkit in Amsterdam.

Wie even nadenkt over kerk en secularisatie in Nederland, komt al snel uit bij de massale kerkverlating vanaf de jaren ’60 van de vorige eeuw. Hoe is dat verval ontstaan? Schrijvers van de bundel ‘In de vergifkast’?, protestantse organisaties tussen kerk en wereld geven een verrassend antwoord.

In de jaren ’50 zijn in de protestantse kerken belangrijke wissels omgegaan die meer licht kunnen werpen op de kerkverlating van de daaropvolgende decennia, zo betogen acht historici die hebben meegewerkt aan het nieuwe “jaarboek voor de geschiedenis van het Nederlands protestantisme na 1800”. Met het boek willen ze het gangbare beeld in de geschiedliteratuur ongedaan maken, als zouden vernieuwingen op kerkelijk terrein in dat decennium weinig om het lijf hebben gehad.

'Een eiland zonder Heiland', zo wordt wel eens over de westkant van het eiland Voorne-Putten gezegd. De kerk in Vierpolders sloot in 2013 de deuren. Bron ardjanlogmans.nl

‘Een eiland zonder Heiland’, zo wordt wel eens over de westkant van het eiland Voorne-Putten gezegd. De kerk in Vierpolders sloot in 2013 de deuren. Bron ardjanlogmans.nl

Vierpolders heeft vanaf januari 2015 geen kerk meer. De opheffing van de protestantse gemeente wekt bij de medewerkers van het streekarchief in Brielle, waar de stukken van de gemeente liggen, geen verwondering. „Het lijkt wel of het Evangelie niet verder is gekomen dan de Hoeksche Waard.”

Vierpolders is een forenzen­dorp. Het is er stil, op wat fluitende vogels na. Race- en toerfietsers trappen zich langs het moderne dorpsplein, volgeklinkerd en voor de helft voorzien van parkeerplaatsen.

Twee meisjes skaten om een woonblok. „Ik wil jou niet telkens bezighouden, je moet nu zelf spelen”, zegt de oudste. Ze schiet ervandoor, gevolgd door haar zusje. Een witblond ventje trapt op het lege schoolplein in de warmte verveeld tegen een bal. Een ander kind puft in de schaduw van het gebouw uit. Op het plein schuin voor de kerk staan wat jongeren van een jaar of twintig te praten. Een van hen leunt op het stuur van zijn snorscooter.