Een hervormingslied uit 1817. Bron Google Books

„Waar is zoo veel leeds geleden?/ Zoo gemoord en zoo gebrand?/ Waar zoo lang en bang gestreden,/ Als weleer in Nederland?/ Wij vereeren, dapp’re Vaadren!/ Uwe waarheidsliefd’ en moed./ Altijd stroom’ uw edel bloed/ Onverbasterd in onz’ aadren!/ Uw geloof en deugd en kracht/ Sier’ uw dankbaar nageslacht!”

Dr. K.H. Miskotte. Bron Wikimedia Commons

Een goede preek brengt kerkgangers in beweging. Door genade keert de mens terug naar God.

Je kunt met minder je emeritaat als predikant ingaan. Maar Jan Peter Schouten, predikant in Naarden, heeft er werk van gemaakt. Hij speurde de stamboom van zijn familie na op zoek naar ‘voorvader-dominees’. Maar liefst elf predikanten en een priester uit de eerste tijd van de Reformatie in Nederland kregen een portret in zijn boek ‘Hij preekte, hij leerde altoos…’, dat half april werd gepresenteerd.

De bekende vrijzinnige theoloog Harry Kuitert (90) brak het christelijk geloof steen voor steen af. Nu is de kerk aan de beurt.

Kuitert publiceerde in november 2014 het boek Kerk als constructiefout. Bron ardjanlogmans.nl

Kuitert publiceerde in november 2014 het boek Kerk als constructiefout.Bron ardjanlogmans.nl

Ik ben dertig. Waar in de kerk zijn de vrienden te vinden van mijn ouders, opa’s en oma’s? Opgegroeid in de jaren veertig, vijftig of zestig hebben duizenden Nederlanders de kerk vaarwel gezegd. Een millennium christendom in Nederland lijkt met één generatie verleden tijd te zijn.

LONDEN – Het Verenigd Koninkrijk heeft de afgelopen jaren meer kerken en meer voorgangers mogen verwelkomen. Het aantal kerkleden is echter gedaald.

De kathedraal van Lincoln, in Engeland. Bron Wikimedia

De kathedraal van Lincoln, in Engeland. Bron Wikimedia

Dat blijkt uit onderzoek van dr. Peter Brierly. Hij becijferde dat in de nabije toekomst de toename van kerken en voorgangers en de daling van leden zal doorzetten. De resultaten van zijn onderzoek staan in het nieuwste handboek UK Church Statistics.

Tussen 2008 en 2013 is het aantal kerkelijke gemeenschappen in het Verenigd Koninkrijk met bijna duizend toegenomen tot 50.660. Ruim tweeduizend voorgangers extra zijn in die periode de kerken gaan dienen. Het ledental nam af van 5,7 miljoen naar 5,4 miljoen.

Hus werd als ketter verbrand. Bron ardjanlogmans.nl

Hus als ketter verbrand. Bron ardjanlogmans.nl

Zeshonderd jaar geleden kwamen rooms-katholieke kerkleiders in concilie bijeen in Konstanz. Vier jaar vergaderen is voor de Zuid-Duitse stad een reden om vier jaar uit te pakken over het beroemde stukje geschiedenis van de stad. Het concilie moest kerkelijke eenheid herstellen door het aantal pausen en tegenpausen weer terug te brengen tot één paus en door ketters te straffen. Ketters waren het eerst aan de beurt. Jan Hus en Hiëronymus van Praag werden veroordeeld tot de doodstraf.

De Grote Kerk van Harderwijk. Bron Wikimedia

De Grote Kerk van Harderwijk. Bron Wikimedia

Op de pilaren van de Grote Kerk in Harderwijk staan gedeelten uit de Bijbel en de belijdenissen. Ze inspireerden oud-legerpredikant dr. J. van Eck bij het schrijven van het boek ”Van alzo hoge”.

Tussen de beschilderde pilaren van de Grote Kerk staan de kerkbanken. Dr. Van Eck vergelijkt het met geloof. „Niet voor niets kan men zeggen ”in” het geloof en ”in” Christus te zijn. Christus omgeeft ons aan alle kanten, en de Geest waarin wij geloven, is wereldwijd om ons heen. Het is deze ruimte die de Harderwijkers zichtbaar wilden maken toen zij hun kerk lieten beschilderen. Het geloof als een huis waarin men rond kan wandelen.”

De ondertitel van het boek is het raamwerk ervan: ”Over ruimte en beweging in God”. Met de titel ”Van alzo hoge” verwijst de predikant, lid van de Gereformeerde Bond in de Protestantse Kerk, naar het kerstlied ”Nu zijt wellekome”. Daarin staat hoe God in Christus op aarde kwam om zondaren te redden. De zinsnede drukt volgens hem beweging bij en bewogenheid van God uit.

sociale-media-icons„Blijf bij de Bron in het gebruik van sociale media.” Dat adviseert internetondernemer Eric van den Berg op Kerk2013, een bijeenkomst over kerk en sociale media, belegd in Utrecht. „Sociale media is erg leuk. Maar praat niet alleen over Twitter en Tumblr. Jezus vraagt ons Hem te volgen.”

Het met 200 bezoekers volgeboekte „festival” Kerk2013 is opgezet met tal van workshops en presentaties. Succesvolle beheerders van websites of Facebookaccounts vertellen over hun formule. Anderen kiezen een ethische insteek: wat plaats je wel op een Facebookpagina of een weblog en wat niet? Het publiek is in vergelijking met de eerste bijeenkomst in november vorig jaar verjongd. Dat is vooral te danken aan de komst van studenten van Hogeschool Windesheim in Zwolle.

De tijd van de knoppencursus wat betreft sociale media is voorbij, stelt Eric van den Berg. „De vraag is niet meer: hoe werkt Twitter? Of: hoe plaats ik content op een website? De vraag is nu hoe je digitale media effectief inzet en hoe je de effectiviteit controleert.”

Teunis Schol is boekenboer in Formerum, gelegen tussen Midsland en Hoorn. „Ik ben nu vrijzinnig, maar de mensen hier vinden me heel erg gelovig.” Bron ardjanlogmans.nl

Teunis Schol is boekenboer in Formerum, gelegen tussen Midsland en Hoorn. „Ik ben nu vrijzinnig, maar de mensen hier vinden me heel erg gelovig.” Bron ardjanlogmans.nl

Elk Waddeneiland heeft zijn dichters. Texel Jan Wolkers, Vlieland de scheepsdokter Jan Jacob Slauerhoff. Terschelling was een vertrouwde plek voor twee christelijke dichters. In Hoorn werd Muus Jacobse geboren. Enkele van zijn gedichten zijn opgenomen in het Liedboek voor de kerken. Zijn naam staat gebeiteld in het orgelfront van de eeuwenoude Janskerk in Hoorn.

Nog bekender is Gerhardt, dichteres van de Psalmen. Regelmatig vertoefde ze op het eiland. Vanuit Hotel Oepkes in West-Terschelling schreef ze ”Onder de Brandaris”. En de predikant in het gedicht ”Preek op Terschelling” spreekt met enige bewondering over de godsdienst van de Terschellinger vissers. Hun „stroef gebed” bekoort.

Kerken kunnen niet onder digitalisering uit, stelt kerkarchivaris Marien Geelhoed. „Archiveren is niet alleen opslaan, maar ook toegankelijk maken. Dat laatste is de zegen van digitalisering.”

Een digitaal archief levert nogal wat voordelen op – al was het maar ruimtebesparing. Dvd-schijfjes kunnen veel meer informatie bevatten dan een paar goedgevulde ordners. Digitale archiefstukken zijn ook gemakkelijker te doorzoeken met behulp van trefwoorden.

„Toen ik begon met mijn genealogiehobby moest ik regelmatig naar het archief in Middelburg”, zegt Geelhoed. „Eén voordeel: als ik dan iets vond in zo’n archiefruimte tussen oude papieren had dat wel sfeer. Als ik nu iets op internet vind, geeft dat alleen een korte sensatie.”