Beeld ardjanlogmans.nl

Bron ardjanlogmans.nl

Religie speelt vandaag de dag een betrekkelijk grote rol in Nederland. De Tweede Kamer debatteert over rituele slacht, kleine christelijke partijen zijn serieuze onderhandelingspartners voor het kabinet, en heel Europa ziet zich met de komst van vluchtelingen en de islam teruggeworpen op zijn wortels. Hoezo secularisatie en ontzuiling?

Recensie: Antoon Coolen, De gouden webben, twee kerstverhalen

Bron Wikimedia

Bron Wikimedia

Het docentschap op een rooms-katholieke school deed me opnieuw kennismaken met het rooms-katholieke geloof. Via een goede collega op mijn vorige school, het Aloysius College in Den Haag, kreeg ik het boek De gouden webben van de katholieke schrijver Antoon Coolen (1897-1961), vast bekend van het boek Dorp aan de rivier. Voor protestanten valt de verrassende omgang op met heilig en profaan in dit boek, met afstand en nabijheid.

De Kolenkit in Amsterdam.

De Kolenkit in Amsterdam.

Wie even nadenkt over kerk en secularisatie in Nederland, komt al snel uit bij de massale kerkverlating vanaf de jaren ’60 van de vorige eeuw. Hoe is dat verval ontstaan? Schrijvers van de bundel ‘In de vergifkast’?, protestantse organisaties tussen kerk en wereld geven een verrassend antwoord.

In de jaren ’50 zijn in de protestantse kerken belangrijke wissels omgegaan die meer licht kunnen werpen op de kerkverlating van de daaropvolgende decennia, zo betogen acht historici die hebben meegewerkt aan het nieuwe “jaarboek voor de geschiedenis van het Nederlands protestantisme na 1800”. Met het boek willen ze het gangbare beeld in de geschiedliteratuur ongedaan maken, als zouden vernieuwingen op kerkelijk terrein in dat decennium weinig om het lijf hebben gehad.

Franse protestanten bijeen tijdens een hagepreek in de 18e eeuw.Franse protestanten hebben in vergelijking met hun Nederlandse soortgenoten een verleden van veel onderdrukking gehad. Tot aan het begin van de negentiende eeuw werden ze achtergesteld ten opzichte van de Rooms-Katholieke Kerk en vervolgd door de Franse regering. Soms was dat zeer expliciete vervolging: opheffing van kerkelijke gemeenten, vermoorden van predikanten en vervolgen van gemeenteleden. Dan weer ervoeren protestanten periodes van verlichting. Ze werden enigszins geduld zolang ze protestantse gebruiken maar verborgen hielden voor de samenleving. Kerken moesten ze in de openlucht (zie afbeelding Max Leenhaardt, Musée du Désert).